Πόσο αντέχει η ΑΤΗΚ
Είναι δύσκολο να το πει κανείς γνωρίζοντας τις αντιδράσεις, αλλά: Όλα τα στοιχεία που συγκεντρώνονται, προειδοποιούν (τουλάχιστον) ότι η ΑΤΗΚ μπήκε σε πολύ δύσκολη περίοδο. Θα είναι αργά να το πούμε όταν τα μετρητά στις τράπεζες από τη προηγούμενη δεκαετία, αρχίζουν να λιγοστεύουν σημαντικά. -Στη σταθερή τηλεφωνία και ο αριθμός των συνδρομητών, αλλά και ο χρόνος χρήσης μειώνεται σημαντικά. Άρα και τα έσοδα στο σύνολο. Πόσο δε τα κέρδη, με τα ποσοστά τους να είναι πλέον οριακά. Στην Ελλάδα, η εκεί θυγατρική προβλέπει επενδύσεις 70 εκατ. ευρώ (σύμφωνα με δημόσια δήλωση του εκεί διευθυντή της). Επένδυση που θα μειώσει τα αποθέματα, αλλάδεν θα αποφέρει γρήγορα αποσβέσεις- αν αποφέρει. Την ίδια ώρα, για να μην εμφανιστούν νέες ζημιές σε θυγατρικές -π.χ. Cyta UK - λογιστικά περνούν ολόκληρο το έσοδο κλήσης, μεταξύ Cyta UK και ΑΤΗΚ στη θυγατρική, αντί να το μοιραστούν, με αποτέλεσμα να μειώνονται ακόμα και εδώ τα έσοδα του ημικρατικού οργανισμού. Και δεν είναι η μόνη θυγατρική με ζημιές.
-Στο ίντερνετ, το μερίδιο αγοράς μειώνεται, ενώ το δίκτυο παραμένει πολύ περιορισμένο σε σχέση με την έκταση της Κύπρου. Τα ποσοστά κέρδους επίσης μειώνονται, ενώ ο ανταγωνισμός, με πρώτη την Primetel και το δίκτυο ADSL2+ αναπτύσσεται ραγδαία και την τεχνολογία να μην ευνοεί τον ημικρατικό οργανισμό. Ακόμα και τα «σίγουρα» σημαντικά ποσά από υπηρεσίες στη κρατική μηχανή, μειώθηκαν κατά 50%, για να διατηρηθούν, λόγω του ανταγωνισμού.
- Στο trible play, επίσης η ΑΤΗΚ αντιμετωπίζει πολύ σοβαρό ανταγωνισμό από τον ίδιο ανταγωνιστή. Η προσοχή στο ποδόσφαιρο, που έδωσε ο ημικρατικός οργανισμός - έναντι σημαντικού κόστους - «έσωσε» λίγο την κατάσταση, αλλά δεν έφεραν ουσιαστικά έσοδα στα ταμία. Τώρα ανοίγεται και η CableNet, άλλο πεδίο ανταγωνισμού.
-Πρόσφατα, έχασε από την Primetel και το μονοπώλιο στα υποβρύχια καλώδια και τις διεθνείς συνδέσεις αυτού του τύπου.
-Όμως, η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι και με οδήγησε να δημοσιοποιήσω τις ανησυχίες αυτές, είναι τα αδιαμφισβήτητα στοιχεία που περιέχει το έγγραφο Δημόσιας Διαβούλευσης του Ρυθμιστή Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών, για την παραχώρηση τρίτης άδειας κινητής τηλεφωνίας και παροχής υπηρεσιών κινητού ιδεατού δικτύου (Mobile Virtual Network Operator, MVNO). Σύμφωνα με τα στοιχεία αυτά, η ΑΤΗΚ χάνει το παιγνίδι από την ΜΤΝ, η οποία ιδιαίτερα τον τελευταίο χρόνο, έχει κατά κόρο νικήσει εκεί που είναι η μεγάλη μάχη των τηλεπικοινωνιών τώρα: Στους συνδρομητές κινητής τηλεφωνίας, απ' όπου μέχρι προ τριετίας, η ΑΤΗΚ έφερνε το μεγαλύτερο ποσοστό κερδών της. Για το ότι τα ποσοστά του ανταγωνιστή της ΑΤΗΚ στη προπληρωμένη κινητή τηλεφωνία μειώνονταν σημαντικά, γιατί εκεί έστρεφε τη προσοχή της η Areeba - MTN ήταν γνωστό. Όμως, όπως κυριολεκτικά υπογραμμίζει στην ανάλυσή του ο Ρυθμιστής, «τα τελευταία δύο εξάμηνα του 2007 οι νέοι συνδρομητές συμβολαίου της ΜΤΝ ξεπερνούν τους νέους συνδρομητές συμβολαίου της Cytamobile-Vodafone». Δηλαδή η ΑΤΗΚ αρχίζει να χάνει τη κύρια μάχη στο μεγάλο κάστρο των τηλεπικοινωνιών. Όταν τα κέρδη της κινητής μειώνονται λόγω ανταγωνισμού δραματικά - και στην Κύπρο είναι ιδιαίτερα χαμηλά σε σχέση με την Ε.Ε, άρα οριακά τα κέρδη - ενώ ταυτόχρονα όχι μόνο χάνεις μερίδιο, αλλά χάνεις τη μάχη των νέων συνδρομητών, το πρόβλημα είναι σοβαρό. Και επιδεινώνεται ακόμα περισσότερο από τα στοιχεία που δείχνει ο Ρυθμιστής για τη φορητότητα.
Που διπλασιάζεται σχεδόν κάθε επόμενο χρόνο. Τι σημαίνει αυτό; Ότι όλο και περισσότεροι συνδρομητές της ΑΤΗΚ, κυρίως στην κινητή τηλεφωνία περνούν στον ανταγωνισμό, διατηρώντας τον αριθμό τηλεφώνου τους. Ο προβληματισμός αυτός, ενισχύεται και από άλλον ένα παράγοντα, που περιέχεται στο ίδιο έγγραφο του Ρυθμιστή: Ενώ και η ΑΤΗΚ και ο ανταγωνιστής της αναγνωρίζουν ότι το άμεσο μέλλον (2-5 χρόνια) θα κριθεί στις νέες τεχνολογίες, την σύγκλιση υπηρεσιών και τις νέες υπηρεσίες, βλέπουμε την ΑΤΗΚ, να μην έχει επενδύσει το τελευταίο διάστημα σχεδόν ούτε ευρώ προς αυτή την κατεύθυνση, σε αντίθεση με τον ανταγωνιστή της. Ποιος μπαίνει λοιπόν ετοιμοπόλεμος στις επόμενες μάχες; Η ανακοίνωση για τη συμμαχία του ομίλου Σιακόλα με την MTN, μιλά από μόνη της. «Είναι εμφανές ότι η μείωση των τιμών και η διαφοροποίηση των μεριδίων αγοράς και των όγκων κίνησης έχει προκαλέσει σημαντικές μειώσεις στον κύκλο εργασιών και στην επικερδότητα του παραδοσιακού παροχέα» σημειώνει ο Ρυθμιστής. «Αντίθετα, ο εναλλακτικός παροχέας παρουσιάζει σταδιακή αύξηση στον κύκλο εργασιών του». Έρχεται και το τρίτο δίκτυο. Που ας μας επιτραπεί να προβλέψουμε - η αγορά το επιτρέπει αυτό - ότι θα είναι ιδεατό δίκτυο σε συνεργασία με ένα από τους παρόχους. Στην ίδια την ΑΤΗΚ ξέρουν ότι μόνοι τους - ήδη σε μεγάλο βαθμό έχασαν αυτό το παιγνίδι. Και πως θα αποκτήσουν ακόμα ένα ανταγωνιστή, που θα αλλάξει απότομα τις μέχρι τώρα ισορροπίες. Και με λύση του Κυπριακού, τα δίκτυα θα είναι 4-5 με τη Vodafone μάλιστα να έχει δικό της δίκτυο πέριξ του Πενταδακτύλου.
Πού πάει λοιπόν η ΑΤΗΚ; Με ένα νομοσχέδιο για ευελιξία - έλεγαν πως χωρίς αυτό δεν ζήσουν - να καθυστερεί έξη τώρα χρόνια. Με τη θέση του επικεφαλής, να καλύπτεται εδώ και ένα χρόνο από τον αναπληρωτή του. Τι να προλάβει ο αναπληρωτής; Τα δικά του καθήκοντα που ήταν και είναι πάρα πολλά ή και αυτά του ανώτατου εκτελεστικού διευθυντή που επίσης εκτελεί ταυτόχρονα. Και πώς να σχεδιάσεις στρατηγική με τέτοιες εκκρεμότητες; Και φυσικά με την γραφειοκρατία, που αντί να μειώνεται θεριεύει στα ψηλά δώματα. Μέχρι τώρα η ΑΤΗΚ είχε και έχει την πλήρη στήριξη της κρατικής εξουσίας - και κρυφά και φανερά. Όμως και αυτή από μόνη της δεν σώζει. Ούτε και η παραδοσιακή εμπιστοσύνη που δείχνουν σε αυτήν οι Κύπριοι είναι δεδομένη - κερδίζεται. Ακόμα και να αποδώσουν τα ανοίγματα στο εξωτερικό - η μέχρι τώρα εμπειρία λέει το αντίθετο - ποιος είναι ο σκοπός; Να έχουμε ένα ημικρατικό οργανισμό να αναπτύσσεται σε άλλες χώρες και να φθίνει στο τόπο του;
Ο «εύρωστος» οργανισμός χάνει βάρος, χωρίς να του έχει επιβληθεί δίαιτα. Προφανώς η διάγνωση είναι κάτι σαν «διαβήτης» στην ιατρική ορολογία. Και κίνδυνος για την όραση, για γάγγραινα και ακρωτηριασμούς, για καρδιακό ή εγκεφαλικό. Θέλει προσοχή. Και θεραπείες. Τα «κρυφά χαρτιά» μέχρι τώρα δεν απέδωσαν.
Του ΠΕΤΡΟΥ ΘΕΟΧΑΡΙΔΗ
Η μάχη των νέων τεχνολογιών
Ένας τομέας, που αποτελούσε και πλεονέκτημα της ΑΤΗΚ και καμάρι για τους κύπριους και σημαντική συμβολή στην ανάπτυξη του νησιού μετά το 1974, ήταν η υποδειγματική αξιοποίηση από την ΑΤΗΚ των νέων τεχνολογιών. Αν στον υπόλοιπο κόσμο κάθε ευρώ επενδυμένο στις τηλεπικοινωνίες έφερνε δύο στο εθνικό εισόδημα, στην Κύπρο έφερνε δέκα ευρώ πίσω. Όμως στα τελευταία χρόνια, μετά το άνοιγμα της αγοράς, η ΑΤΗΚ, εντελώς αδικαιολόγητα, έχασε όλες τις σχετικές μάχες. Ενώ έφερε το ADSL στη Κύπρο πριν το υπόλοιπο 95% του πλανήτη μας το ανακαλύψει, μετά γονάτισε στην ανάπτυξη των δικτύων και στον εκσυγχρονισμό του. Ο ανταγωνισμός, ξεκίνησε με ADSL 2+ και τα πλεονεκτήματα που προσφέρει. Κάτι που φαίνεται ιδιαίτερα με το Trible Play. Στην κινητή τηλεφωνία, η CytaMobile- Vodafone, έχασε από την Areeba-ΜΤΝ και τις πέντε, από τις πέντε τεχνολογικές μάχες που δόθηκαν: Δίκτυο 3ης γενιάς, βίντεοκλήση, τηλεόραση μέσω κινητού,blackberry, HSPA. Κι ας μην μας απαντήσουν ότι πρόκειται για ανώριμες τεχνολογίες και δεν έδωσε σημασία. Διότι τους πρόλαβε η αλεπού του Αισώπου. Δεν τα γράφουμε για να θίξουμε κανένα. Λόγω αγωνίας, για προβληματισμό τα γράφουμε.
(Δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα «Ο Φιλελεύθερος» την Κυριακή 8 Ιουνίου 2008).
Είναι δύσκολο να το πει κανείς γνωρίζοντας τις αντιδράσεις, αλλά: Όλα τα στοιχεία που συγκεντρώνονται, προειδοποιούν (τουλάχιστον) ότι η ΑΤΗΚ μπήκε σε πολύ δύσκολη περίοδο. Θα είναι αργά να το πούμε όταν τα μετρητά στις τράπεζες από τη προηγούμενη δεκαετία, αρχίζουν να λιγοστεύουν σημαντικά. -Στη σταθερή τηλεφωνία και ο αριθμός των συνδρομητών, αλλά και ο χρόνος χρήσης μειώνεται σημαντικά. Άρα και τα έσοδα στο σύνολο. Πόσο δε τα κέρδη, με τα ποσοστά τους να είναι πλέον οριακά. Στην Ελλάδα, η εκεί θυγατρική προβλέπει επενδύσεις 70 εκατ. ευρώ (σύμφωνα με δημόσια δήλωση του εκεί διευθυντή της). Επένδυση που θα μειώσει τα αποθέματα, αλλάδεν θα αποφέρει γρήγορα αποσβέσεις- αν αποφέρει. Την ίδια ώρα, για να μην εμφανιστούν νέες ζημιές σε θυγατρικές -π.χ. Cyta UK - λογιστικά περνούν ολόκληρο το έσοδο κλήσης, μεταξύ Cyta UK και ΑΤΗΚ στη θυγατρική, αντί να το μοιραστούν, με αποτέλεσμα να μειώνονται ακόμα και εδώ τα έσοδα του ημικρατικού οργανισμού. Και δεν είναι η μόνη θυγατρική με ζημιές.
-Στο ίντερνετ, το μερίδιο αγοράς μειώνεται, ενώ το δίκτυο παραμένει πολύ περιορισμένο σε σχέση με την έκταση της Κύπρου. Τα ποσοστά κέρδους επίσης μειώνονται, ενώ ο ανταγωνισμός, με πρώτη την Primetel και το δίκτυο ADSL2+ αναπτύσσεται ραγδαία και την τεχνολογία να μην ευνοεί τον ημικρατικό οργανισμό. Ακόμα και τα «σίγουρα» σημαντικά ποσά από υπηρεσίες στη κρατική μηχανή, μειώθηκαν κατά 50%, για να διατηρηθούν, λόγω του ανταγωνισμού.
- Στο trible play, επίσης η ΑΤΗΚ αντιμετωπίζει πολύ σοβαρό ανταγωνισμό από τον ίδιο ανταγωνιστή. Η προσοχή στο ποδόσφαιρο, που έδωσε ο ημικρατικός οργανισμός - έναντι σημαντικού κόστους - «έσωσε» λίγο την κατάσταση, αλλά δεν έφεραν ουσιαστικά έσοδα στα ταμία. Τώρα ανοίγεται και η CableNet, άλλο πεδίο ανταγωνισμού.
-Πρόσφατα, έχασε από την Primetel και το μονοπώλιο στα υποβρύχια καλώδια και τις διεθνείς συνδέσεις αυτού του τύπου.
-Όμως, η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι και με οδήγησε να δημοσιοποιήσω τις ανησυχίες αυτές, είναι τα αδιαμφισβήτητα στοιχεία που περιέχει το έγγραφο Δημόσιας Διαβούλευσης του Ρυθμιστή Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών, για την παραχώρηση τρίτης άδειας κινητής τηλεφωνίας και παροχής υπηρεσιών κινητού ιδεατού δικτύου (Mobile Virtual Network Operator, MVNO). Σύμφωνα με τα στοιχεία αυτά, η ΑΤΗΚ χάνει το παιγνίδι από την ΜΤΝ, η οποία ιδιαίτερα τον τελευταίο χρόνο, έχει κατά κόρο νικήσει εκεί που είναι η μεγάλη μάχη των τηλεπικοινωνιών τώρα: Στους συνδρομητές κινητής τηλεφωνίας, απ' όπου μέχρι προ τριετίας, η ΑΤΗΚ έφερνε το μεγαλύτερο ποσοστό κερδών της. Για το ότι τα ποσοστά του ανταγωνιστή της ΑΤΗΚ στη προπληρωμένη κινητή τηλεφωνία μειώνονταν σημαντικά, γιατί εκεί έστρεφε τη προσοχή της η Areeba - MTN ήταν γνωστό. Όμως, όπως κυριολεκτικά υπογραμμίζει στην ανάλυσή του ο Ρυθμιστής, «τα τελευταία δύο εξάμηνα του 2007 οι νέοι συνδρομητές συμβολαίου της ΜΤΝ ξεπερνούν τους νέους συνδρομητές συμβολαίου της Cytamobile-Vodafone». Δηλαδή η ΑΤΗΚ αρχίζει να χάνει τη κύρια μάχη στο μεγάλο κάστρο των τηλεπικοινωνιών. Όταν τα κέρδη της κινητής μειώνονται λόγω ανταγωνισμού δραματικά - και στην Κύπρο είναι ιδιαίτερα χαμηλά σε σχέση με την Ε.Ε, άρα οριακά τα κέρδη - ενώ ταυτόχρονα όχι μόνο χάνεις μερίδιο, αλλά χάνεις τη μάχη των νέων συνδρομητών, το πρόβλημα είναι σοβαρό. Και επιδεινώνεται ακόμα περισσότερο από τα στοιχεία που δείχνει ο Ρυθμιστής για τη φορητότητα.
Που διπλασιάζεται σχεδόν κάθε επόμενο χρόνο. Τι σημαίνει αυτό; Ότι όλο και περισσότεροι συνδρομητές της ΑΤΗΚ, κυρίως στην κινητή τηλεφωνία περνούν στον ανταγωνισμό, διατηρώντας τον αριθμό τηλεφώνου τους. Ο προβληματισμός αυτός, ενισχύεται και από άλλον ένα παράγοντα, που περιέχεται στο ίδιο έγγραφο του Ρυθμιστή: Ενώ και η ΑΤΗΚ και ο ανταγωνιστής της αναγνωρίζουν ότι το άμεσο μέλλον (2-5 χρόνια) θα κριθεί στις νέες τεχνολογίες, την σύγκλιση υπηρεσιών και τις νέες υπηρεσίες, βλέπουμε την ΑΤΗΚ, να μην έχει επενδύσει το τελευταίο διάστημα σχεδόν ούτε ευρώ προς αυτή την κατεύθυνση, σε αντίθεση με τον ανταγωνιστή της. Ποιος μπαίνει λοιπόν ετοιμοπόλεμος στις επόμενες μάχες; Η ανακοίνωση για τη συμμαχία του ομίλου Σιακόλα με την MTN, μιλά από μόνη της. «Είναι εμφανές ότι η μείωση των τιμών και η διαφοροποίηση των μεριδίων αγοράς και των όγκων κίνησης έχει προκαλέσει σημαντικές μειώσεις στον κύκλο εργασιών και στην επικερδότητα του παραδοσιακού παροχέα» σημειώνει ο Ρυθμιστής. «Αντίθετα, ο εναλλακτικός παροχέας παρουσιάζει σταδιακή αύξηση στον κύκλο εργασιών του». Έρχεται και το τρίτο δίκτυο. Που ας μας επιτραπεί να προβλέψουμε - η αγορά το επιτρέπει αυτό - ότι θα είναι ιδεατό δίκτυο σε συνεργασία με ένα από τους παρόχους. Στην ίδια την ΑΤΗΚ ξέρουν ότι μόνοι τους - ήδη σε μεγάλο βαθμό έχασαν αυτό το παιγνίδι. Και πως θα αποκτήσουν ακόμα ένα ανταγωνιστή, που θα αλλάξει απότομα τις μέχρι τώρα ισορροπίες. Και με λύση του Κυπριακού, τα δίκτυα θα είναι 4-5 με τη Vodafone μάλιστα να έχει δικό της δίκτυο πέριξ του Πενταδακτύλου.
Πού πάει λοιπόν η ΑΤΗΚ; Με ένα νομοσχέδιο για ευελιξία - έλεγαν πως χωρίς αυτό δεν ζήσουν - να καθυστερεί έξη τώρα χρόνια. Με τη θέση του επικεφαλής, να καλύπτεται εδώ και ένα χρόνο από τον αναπληρωτή του. Τι να προλάβει ο αναπληρωτής; Τα δικά του καθήκοντα που ήταν και είναι πάρα πολλά ή και αυτά του ανώτατου εκτελεστικού διευθυντή που επίσης εκτελεί ταυτόχρονα. Και πώς να σχεδιάσεις στρατηγική με τέτοιες εκκρεμότητες; Και φυσικά με την γραφειοκρατία, που αντί να μειώνεται θεριεύει στα ψηλά δώματα. Μέχρι τώρα η ΑΤΗΚ είχε και έχει την πλήρη στήριξη της κρατικής εξουσίας - και κρυφά και φανερά. Όμως και αυτή από μόνη της δεν σώζει. Ούτε και η παραδοσιακή εμπιστοσύνη που δείχνουν σε αυτήν οι Κύπριοι είναι δεδομένη - κερδίζεται. Ακόμα και να αποδώσουν τα ανοίγματα στο εξωτερικό - η μέχρι τώρα εμπειρία λέει το αντίθετο - ποιος είναι ο σκοπός; Να έχουμε ένα ημικρατικό οργανισμό να αναπτύσσεται σε άλλες χώρες και να φθίνει στο τόπο του;
Ο «εύρωστος» οργανισμός χάνει βάρος, χωρίς να του έχει επιβληθεί δίαιτα. Προφανώς η διάγνωση είναι κάτι σαν «διαβήτης» στην ιατρική ορολογία. Και κίνδυνος για την όραση, για γάγγραινα και ακρωτηριασμούς, για καρδιακό ή εγκεφαλικό. Θέλει προσοχή. Και θεραπείες. Τα «κρυφά χαρτιά» μέχρι τώρα δεν απέδωσαν.
Του ΠΕΤΡΟΥ ΘΕΟΧΑΡΙΔΗ
Η μάχη των νέων τεχνολογιών
Ένας τομέας, που αποτελούσε και πλεονέκτημα της ΑΤΗΚ και καμάρι για τους κύπριους και σημαντική συμβολή στην ανάπτυξη του νησιού μετά το 1974, ήταν η υποδειγματική αξιοποίηση από την ΑΤΗΚ των νέων τεχνολογιών. Αν στον υπόλοιπο κόσμο κάθε ευρώ επενδυμένο στις τηλεπικοινωνίες έφερνε δύο στο εθνικό εισόδημα, στην Κύπρο έφερνε δέκα ευρώ πίσω. Όμως στα τελευταία χρόνια, μετά το άνοιγμα της αγοράς, η ΑΤΗΚ, εντελώς αδικαιολόγητα, έχασε όλες τις σχετικές μάχες. Ενώ έφερε το ADSL στη Κύπρο πριν το υπόλοιπο 95% του πλανήτη μας το ανακαλύψει, μετά γονάτισε στην ανάπτυξη των δικτύων και στον εκσυγχρονισμό του. Ο ανταγωνισμός, ξεκίνησε με ADSL 2+ και τα πλεονεκτήματα που προσφέρει. Κάτι που φαίνεται ιδιαίτερα με το Trible Play. Στην κινητή τηλεφωνία, η CytaMobile- Vodafone, έχασε από την Areeba-ΜΤΝ και τις πέντε, από τις πέντε τεχνολογικές μάχες που δόθηκαν: Δίκτυο 3ης γενιάς, βίντεοκλήση, τηλεόραση μέσω κινητού,blackberry, HSPA. Κι ας μην μας απαντήσουν ότι πρόκειται για ανώριμες τεχνολογίες και δεν έδωσε σημασία. Διότι τους πρόλαβε η αλεπού του Αισώπου. Δεν τα γράφουμε για να θίξουμε κανένα. Λόγω αγωνίας, για προβληματισμό τα γράφουμε.
(Δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα «Ο Φιλελεύθερος» την Κυριακή 8 Ιουνίου 2008).