Η οδός Λήδρας χθες, 2 Απριλίου στις 9.30 το πρωί...
Η οδός Λήδρας σήμερα 3 Απριλίου στις 9.30 το πρωϊ...
(Οι υπόλοιπες φωτογραφίες είναι από τις εργασίες ετοιμασίας του ανοίγματος το τελευταίο δεκαήμερο)
Εκεί που μέχρι σήμερα ήταν το οδόφραγμα που μοίραζε τη πρωτεύουσα της Κύπρου, ήταν το κατάστημα ενός Αρμένιου που έφτιαχνε λουκουμάδες. Στο οδόφραγμα του λουκουματζή συνευρίσκονταν οι Έλληνες, οι Τούρκοι και οι Αρμένιοι καταστηματάρχες και συζητούσαν για τα προβλήματα του παζαριού.
΄Οντας ο κύριος εμπορικός δρόμος της πρωτεύουσας, που ξεκινούσε από την πλατεία Ελευθερίας και διέσχιζε μεγάλο μέρος της παλιάς πόλης, έσφυζε από ζωή. Με καταστήματα που πωλούσαν πάσης φύσεως εμπορεύματα - είδη υπόδησης και ένδυσης, υφάσματα, κοσμήματα, κλωστοϋφαντουργικά – αλλά και καφενεία και λέσχες, αποτελούσε ταυτόχρονα ένα συναπάντημα των Λευκωσιατών καθώς και άλλων πολιτών της ευρύτερης περιοχής – Ελληνοκυπρίων,Τουρκοκυπρίων, Αρμένιδων και Μαρωνιτών.
Μέχρι που το Κυπριακό μπήκε στη ζωή τους... Οι πρώτες διακοινοτικές ταραχές το 1956 στη Λευκωσία και ο διαχωρισμός της πόλης με συρματοπλέγματα σε ελληνικό και τουρκικό τομέα. Η οδός Λήδρας και η οδός Ερμού υπήρξε η γραμμή οριοθέτησης του ελληνικού από τον τουρκικό τομέα.
Εκεί ορθώθηκαν για πρώτη φορά τείχη για να χωρίζουν τους Έλληνες από τους Τούρκους της Κύπρου πριν από μισό αιώνα.
Οι πρώτες συγκρούσεις μεταξύ Ελλήνων και Τούρκων στην Κύπρο έμελλε να γίνουν μερικά μέτρα από την οδό Λήδρας, οδό Ερμού. Στις 11 Iανουαρίου 1956, στην Πάφο η EOKA σκότωσε στη Πάφο τον Τουρκοκύπριο λοχία της αστυνομίας Aμπτουλά Aλί Pιζά,. Λίγες ώρες μετά, νεαροί Tουρκοκύπριοι – κυρίως μέλη της «ΒΟΛΚΑΝ» οργάνωσαν εκδηλώσεις με βίαιες επιθέσεις εναντίον ελληνικών καταστημάτων, στην Kεντρική Δημοτική Aγορά και στην οδό Eρμού στη Λευκωσία. Tο ίδιο βράδυ σημειώθηκαν στη Λευκωσία βομβιστικές επιθέσεις εναντίον ελληνικών περιουσιών. Οι αντιπαράθεσεις και τα επισόδια συνεχίστηκαν και τους επόμενους μήνες. Tα χαράματα της 30ής Mαΐου 1956 οι βρετανοί αποικιοκράτες τοποθέτησαν τα πρώτα συρματοπλέγματα, διαχωρίζοντας την ελληνική και την τουρκική συνοικία της πόλης. Γράφει ο Παναγιώτης Mαχλουζαρίδης, ο οποίος συμμετείχε στην επιχείρηση:
"Tα συνεργεία ήταν έτοιμα και πρωί-πρωί, πριν ο κόσμος μπορέσει να αντιληφθεί τι συνέβαινε, οι σιδερένιοι στύλοι και το συρματόπλεγμα άρχισαν να στήνονται από την οδό Πάφου... ίσαμε τον Άγιο Kασσιανό. Tο μέτρο εθεωρείτο "προσωρινό" κι η γραμμή αποκλήθηκε "Γραμμή Mέισον - Nτίξον" που τραβήχτηκε παλαιότερα στις Hνωμένες Πολιτείες της Aμερικής για παρεμπόδιση των συγκρούσεων ανάμεσα στους "Bόρειους" και τους "Nότιους"".
Η πόλη ενώθηκε και πάλι μετά τις συμφωνίες της Ζυρίχης, το 1959, που οδήγησαν στην ανεξαρτησία. Η οδός Ερμού άρχισε να αναγεννάται ως εμπορικό κέντρο. Έλληνες, Τούρκοι και Αρμένιοι εμπορευόμενοι συνυπήρχαν και συνεργάζονταν ειρηνικά, χωρίς κανένα απολύτως πρόβλημα.
Οι δικοινοτικές συγκρούσεις του Δεκέμβρη 1963 στην παλιά Λευκωσία κατέληξαν στην τοποθέτηση τον Ιανουάριο 1964 συρματοπλεγμάτων, με αποτέλεσμα το διαχωρισμό της πρωτεύουσας.
Και πάλι με πρωτοβουλία των Βρετανών με επικεφαλής τον Υπουργό Κοινοπολιτειακών Σχέσεων Ντάνκαν Σαντς υπογράφηκε στις 30 Δεκεμβρίου 1963 συμφωνία μεταξύ των ηγετών των δυο κοινοτήτων για τερματισμό των εχθροπραξιών. Με βάση τη συμφωνία αυτή, ο Βρετανός Στρατηγός Γιαγκ χάραξε στο χάρτη της Λευκωσίας μια γραμμή ανάμεσα στις θέσεις των Ελληνοκυπρίων και των Τουρκοκυπρίων. Για το σκοπό αυτό χρησιμοποίησε πράσινο στυλό, κι έτσι δημιουργήθηκε η γνωστή πράσινη γραμμή, χωρίζοντας την πρωτεύουσα στον ελληνικό και τουρκικό τομέα.
Το 1968 άνοιξε μία "χαραμάδα" στο τείχος του διαχωρισμού, με τη χαλάρωση των περιοριστικών μέτρων στη διακίνηση των Τουρκοκυπρίων προς τον ελληνικό τομέα. Ωστόσο, δεν επιτρεπόταν η διακίνηση των Ελληνοκυπρίων στην άλλη πλευρά.
Το 1974 τα τουρκικά στρατεύματα προχώρησαν και κατέλαβαν τμήμα του Μακρύδρομου, όπως είναι γνωστή στη Κύπρο η οδός Λήδρας, βορειότερα από τα συρματοπλέγματα που τοποθετήθηκαν το 1964 και έφτασαν μέχρι την οδό Κύκκου. Έτσι, η Λήδρας σφραγίστηκε ξανά και παρέμεινε κλειστή μέχρι και σήμερα.
Χορταριασμένοι δρόμοι, ετοιμόρροπα κτίρια, σκουριασμένες διαφημίσεις καταστημάτων . Οι δήμαρχοι Λέλλος Δημιτριάδης και Μουσταφά Ακκιντζί ήταν οι πρώτοι που προ εικοσαετίας και μέσα σε αντίξοες για τη περίοδο εκείνη συνθήκες και αντιλήψεις, διαπίστωσαν και διατύπωσαν δημόσια ότι η Λευκωσία είναι μία πόλη και όχι δύο. Και προχώρησαν στο κοινό σχεδιασμό του αποχετευτικού συστήματος, ενώ με την προώθηση και οικονομική ενίσχυση του ΟΗΕ και της Ε.Ε προχώρησαν και σε κοινό σχεδιασμό ανάπτυξης της πόλης, θέτοντας για πρώτη φορά και από κοινού επί τάπητος το άνοιγμα της Οδού Λήδρας.
Μετά τη μερική άρση των περιορισμών στη διακίνηση των πολιτών από το ψευδοκράτος τον Απρίλιο του 2003, η Κυπριακή Κυβέρνηση υπέβαλε συγκεκριμένες προτάσεις για τη διάνοιξη οκτώ οδοφραγμάτων σε ολόκληρο το νησί. Μέχρι τώρα λειτουργούν τα οδοφράγματα του Λήδρα Πάλας, του Αγίου Δομετίου, της Πύλας, των Στροβιλιών και της Ζώδιας.
Στις 16 Ιουλίου 2004, η κυβέρνηση υπέβαλε Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, στα οποία συμπεριελήφθη και η πρόταση για διάνοιξη του οδοφράγματος της Λήδρας. Στην πρόταση αυτή, μεταξύ άλλων, ετονίζετο ότι για να ανοίξει η Λήδρας έπρεπε να γίνει απόσυρση και μετακίνηση όλων των φυλακίων, απαγκίστρωση, αποναρκοθέτηση της περιοχής και επιδιόρθωση των ετοιμόρροπων κτιρίων.
Η τουρκοκυπριακή πλευρά εξεδήλωσε και αυτή την πρόθεσή της να ανοίξει η Λήδρας. Οι κατοχικές αρχές άρχισαν, στις 25 Νοεμβρίου 2005, εργασίες κατασκευής μεταλλικής γέφυρας που να περνά πάνω από την οδό Ερμού και να καταλήγει εντός της νεκρής ζώνης. Άμεση υπήρξε η αντίδραση της κυπριακής κυβέρνησης.
Η Κυπριακή κυβέρνηση υπέβαλε στις 6.12.2005 επίσημη πρόταση προς την UNFICYP για σπάσιμο του αδιεξόδου στην οδό Λήδρας, ζητώντας το άμεσο πάγωμα όλων των δραστηριοτήτων που διεξάγονται από τον κατοχικό στρατό στην περιοχή των οδών Λήδρας και Ερμού και σχετίζονται με το σημείο διέλευσης.και προτείνοντας να αρχίσουν αμέσως διαβουλεύσεις από την Ειρηνευτική Δύναμη με σκοπό να αποφασισθούν οι διευθετήσεις που είναι απαραίτητες για το άνοιγμα ενός νέου σημείου διέλευσης στην οδό Λήδρας χωρίς οποιοδήποτε εμπόδιο.
H UNFICYP παρεμβαίνει, τα έργα σταματούν..
Στις 9 Ιανουαρίου 2007, η γέφυρα κατεδαφίζεται με ενέργειες του Μεχμέτ Αλί Ταλάτ.
Τότε ο τέως Πρόεδρος της Δημοκρατίας Τάσσος Παπαδόπουλος, έθεσε όρους για να αποδεχθεί το άνοιγμα της Λήδρας και συγκεκριμένα:
•αποχώρηση και απαγκίστρωση των στρατευμάτων στην περιοχή
•απομάκρυνση των ναρκών ή άλλων επικίνδυνων ουσιών
•απομάκρυνση συμβόλων του ψευδοκράτους
•αναστήλωση των κτιρίων ένθεν και ένθεν
Στις 8 Μαρτίου 2007 και ενώ ο Πρόεδρος της Δημοκρατία;ς βρισκόταν καθ οδόν προς τις Βρυξέλες, άρχισε από την πλευρά των ελεύθερων περιοχών το γκρέμισμα του τοίχου στη οδό Λήδρας. Οι εργασίες άρχισαν στις 11.10 το βράδυ και ολοκληρώθηκαν την επομένη νωρίς το πρωί. Χαρακτηρίστηκε ως επικοινωνιακή κίνηση εν όψη των πιέσεων που δεχόταν η Κύπρος λόγω του «Οχι» στο δημοψήφισμα, αλλά και των προβλημάτων στην επανέναρξη ουσιαστικού διαλόγου για λύση του κυπριακού.
Την επόμένη ( 9.3.2007), ο τέως Κυβερνητικός Εκπρόσωπος Χριστόδουλος Πασιαρδής, σε γραπτή δήλωσή του υπογράμμισε ότι η απομάκρυνση του τοίχου δεν σημαίνει και αυτόματη απομάκρυνση όλων των εμποδίων που παρεμβαίνουν στο θέμα της διάνοιξης της οδού Λήδρας. Εναπόκειται τώρα στον τουρκικό κατοχικό στρατό και στην τουρκική πλευρά να συνεργαστεί για τη άρση όλων εκείνων των ουσιαστικών εμποδίων, ώστε η οδός Λήδρας να παραδοθεί στη χρήση και στη διακίνηση των πολιτών της Κυπριακής Δημοκρατίας, πρόσθεσε. Η διαδικασία απονεκρώθηκε για έξη περίπου μήνες, μέχρι που ο Τάσσος Παπαδόπουλος, κατά τη συνάντησή του με το Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών κ. Μπαν Κι-μουν στις 23 Σεπτεμβρίου στη Ν. Υόρκη, εισηγήθηκε τη διάνοιξη του σημείου διέλευσης στην οδό Λήδρας καθώς και του σημείου Πύργου Λιμνίτη ταυτόχροξνα. Η πρόταση προέβλεπε πως :
•Καμιά πλευρά δεν θέτει όρους και προϋποθέσεις στην UNFICYP.
•Οι δύο στρατιωτικές πλευρές να συμφωνήσουν ότι η UNFICYP θα ασκεί πλήρως την εντολή που έχει από το Συμβούλιο Ασφαλείας στην περιοχή της νεκρής ζώνης όπως αυτή καθορίζεται στους χάρτες της UNFICYP.
•Το σημείο διέλευσης να ανοίξει μόλις ολοκληρωθούν οι πρακτικές διευθετήσεις οι οποίες θα πρέπει να ικανοποιούν όλες τις ανάγκες ασφαλείας, όπως θα καθοριστούν από την UNFICYP, ύστερα από διαβουλεύσεις με τους ενδιαφερόμενους.
Το όλο παρασκήνιο που ακολούθησε για να συνεχιστούν οι διαδικασίες ανοίγματος της Λήδρας δεν έφεραν αποτέλεσμα, όμως οι τοπικές αρχές στις δύο πλευρές της πρωτεύουσας, σε συνεργασία κυρίως με την UNFICYP και την Ε.Ε. έκαναν κατά το διάστημα αυτό όλες τις ενέργειες προετοιμασίας και τον λεπτομερή σχεδιασμό όσων έπρεπε να γίνουν σε πρώτο στάδιο και άμεσα για το άνοιγμα του δρόμου όταν θα υπήρχε η πολιτική απόφαση. (Με στοιχεία του Γραφείου Τύπου και Πληροφοριών της Κύπρου)
Το ροκάνισμα και η πολιτική εντυπώσεων για το άνοιγμα της Λήδρας, ανατράπηκε με την εκλογή του Δημήτρη Χριστόφια στη Προεδρία της Κυπριακής Δημοκρατίας. Στη πρώτη συνάντηση με τον Μεχμέτ Αλί Ταλάτ, συμφώνησαν το άνοιγμα της Λήδρας, κάνοντας και τις υπερβάσεις και διαλύοντας τα ταμπού όπου αυτό απαιτείτο. 40 μόνο μέρες μετά την ανάληψη καθηκόντων από τον νέο Πρόεδρο της Κύπρου, αυτό έγινε πραγματικότητα. Ο τουρκικός στρατός υποχώρησε κατά μερικές δεκάδες μέτρα από τη περιοχή, το φυλάκιο της Εθνικής Φρουράς στη Λήδρας αποσύρθηκε. Από τις 9.00 το πρωϊ σήμερα, η βασική αρτηρία της παλιάς Λευκωσίας αποφράχθηκε.